بررسی نماز جماعت در قرآن و روایات

12 دی 92
  نماز در راس عبادات و ستون دین و وسیله عروج و تقرب مومن و کلید بهشت و چراغ قبر و بازدارنده از فحشا و منکر است، اگرچه می توان نماز را به تنهایی خواند ولی ثوابی که در نماز جماعت و در مساجد به آن اشاره شده بسیار بیشتر از نماز فردی است بنابراین شایسته است مسلمانان در صورت امکان نماز را به جماعت برپا نمایند و از اجر و پاداش فرآوان آن بهرهمند شوند.
در آیات و روایات بسیاری بر نماز جماعت تاکید شده است که در ادامه به آنها می پردازیم:

با توجه به اینکه قرآن معمولا به کلیات می پردازد و برداشت جزئیات کامل از آن بر عهده پیشوایان معصوم (ع) نهاده شده است اما در 2 آیه به روشنی به برپایی نماز جماعت اشاره شده که در زیر به آن ها اشاره شده

« یَا مَرْیَمُ اقْنُتِی لِرَبِّكِ وَاسْجُدِی وَارْكَعِی مَعَ الرَّاكِعِینَ؛ اى مریم فرمانبر پروردگار خود باش و سجده كن و با ركوع‏ كنندگان ركوع نما » (سوره آل عمران آیه 43)

در این آیه سه دستور از طرف فرشتگان به حضرت مریم داده شده: نخست" قنوت" در برابر پروردگار و این واژه به معنى خضوع و دوام اطاعت است، و دیگر" سجود" كه آن نیز نوعى از" خضوع كامل" در برابر خدا است و دیگر" ركوع" كه آن هم نوع دیگرى از خضوع و تواضع مى‏ باشد. و آنجا که آمده با رکوع کنندگان رکوع نما اشاره به نماز به همراه دیگران و جماعت دارد. از این آیه همچنین تفسیر شده که نماز جماعت برای زنان نیز لازم است برخلاف جهاد و بسیاری کار های سخت که خداوند زنان را از انجام آنها معاف فرمودند....

« وَأَقِیمُواْ الصَّلاَةَ وَآتُواْ الزَّكَاةَ وَارْكَعُواْ مَعَ الرَّاكِعِینَ؛ و نماز را بر پا دارید و زكات را بدهید و با ركوع‏كنندگان ركوع كنید » (سوره بقره آیه ۴۳)

در این آیه نیز توصیه به نماز جماعت شده و اشاره به اینکه رکوع مخصوص نماز مسلمین است.(1)

علاوه بر 2 آیه ای که ذکر شد می توان به آیاتی دیگر نیز اشاره کرد که در آن ها نیز برپایی نماز به صورت جماعت را توصیه می نمایند. از جمله این آیات آیه 9 سوره جمعه است که می فرماید:

« یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا نُودِی لِلصَّلَاةِ مِن یَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَیْعَ ذَلِكُمْ خَیْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ؛ اى كسانى كه ایمان آورده‏اید چون براى نماز جمعه ندا درداده شد به سوى ذكر خدا بشتابید و داد و ستد را واگذارید اگر بدانید این براى شما بهتر است » (سوره جمعه آیه ۹ )

از آنجا که نماز جمعه از نمازهاى واجبى است كه یكى از شرایط صحت آن، به جماعت خواندن است اهمیت نماز جماعت از آیه فوق روشن‌تر مى‌گردد.

آن هنگام که پیامبر اکرم (ص) و امیرمومنان علی (ع) و حضرت خدیجه (س) تنها مسلمان روی زمین بودند نماز را به جماعت می خواندند. عفیف کندی می گوید:
من تاجر بودم سالی به مکه آمدم امر بس شگفتی را مشاهده نمودم، دیدم همه ی مردم به بتهای چوبی وفلزی و سنگی در کعبه متوجه هستند در این میان فقط سه نفر به سوی شام (مسجد الاقصی) عبادت می کنند عباس بن عبدالمطلب نزد من بود از او پرسیدم اینها چه کسانی هستند و چه می کنند؟ گفت : آن مرد که جلو ایستاده برادر زاده ام «محمد» است و پسری که سمت راست او ایستاده برادر زاده دیگرم «علی» است و زنی که با آنها نماز می گذارد «خدیجه» همسر «محمد» است و زیر آسمان خدا جز این سه نفر کسی بر این آیین نیست (2)

همچنین حضرت محمد (ص) در مورد نماز جماعت فرمودند:

هر کس به سوی مسجدی از مساجد خداوند گام بردارد به هر قدمی که بر می دارد تا به مسجد برود و به منزل باز گردد ده حسنه دارد و ده گناه از او محو می گردد و به هرقدم درجه مقام او بالا می رود و هر کس که بر جماعت مداومت نماید از پل صراط مانند برق می گذرد و در گروه سابقون (اولین کسانی که به پیامبر (ص) گرویدند) خواهد بود و وصورتش نورانی تر از ماه شب چهارده شود و هر شب و روزی که بر نماز جماعت مداومت کند اجر شهید دارد و کسی که پیوسته در صف اول بنشیند ( وزودتر به جماعت حاضر شود) به اندازه موذن ثواب می برد و خداوند عزیز و بلند مرتبه، در بهشت مانند موذن به وی اجر می دهد (3)

امام رضا در باب فضیلت نماز جماعت بر نماز فرادا می فرماید:

فضیلت نماز جماعت نسبت به نماز فرادی در هر رکعت دو هزار برابر است. پشت سر گناهکار نماز مگذار و فقط به اهل ولایت اقتدا کن (4)

نماز جماعت‌ علاوه ‌بر آثار عبادی ‌و اخلاقی‌، یعنی ‌اظهار اخلاص ‌بیشتر، بروز و ظهور همگانی ‌عبادت ‌خدا، همیاری ‌برای ‌انجام ‌دادن ‌كارهای ‌نیك ‌و دوری ‌از گناهان‌، فواید سیاسی ‌و اجتماعی ‌بسیاری ‌دارد، از جمله ‌هویت ‌یافتن ‌جامعه اسلامی‌، آگاهی ‌بیشتر مردم‌ از یكدیگر، ایجاد الفت ‌و ارتباط‌بین‌ مسلمانان‌ و تحقق ‌برادری دینی ‌در پرتو انضباط ‌خاص (5).


روایات و احادیث زیادی در مورد برتری و ثواب نماز جماعت آمده است که در این مختصر به موارد ذکر شده بسنده می نماییم. امیدوارم این نوشتار توانسته باشد اهمیت نماز جماعت را به خوبی بیان کرده باشد و مفید واقع شده باشد.



پی نوشت ها:
1) تفسیر نمونه /ج1/ص20.
2) ابن اثیر اسد الغابه ج 3 ص 414 ، مصر ، بی تا.
3) ثواب الاعمال ، ص 259 ، بحار ، ج 85، ص 434.
4) تخف العقول ، ص 440، بحار، همان.
5) رجوع کنید به ابن‌بابویه‌، 1386، ج‌1، ص‌262، ج‌2، ص‌325؛ خوئی‌ و تبریزی‌، ج‌3، ص‌74؛ زحیلی‌، ج‌2، ص‌1167

پایگاه مذهبی نماز

نویسنده: سامان سوهانیان




نوع مطلب : آیات و روایات نماز، 
برچسب ها : نماز جماعت، آیات قرآن در مورد نماز جماعت، آیات و روایات نماز، فضیلت نماز جماعت، پایگاه مذهبی نماز،