نماز جمعه و احکام آن

20 تیر 92
 یکی از نمازهایی که باید به جماعت خوانده شود و به تنهایی نمی توان خواند، نماز بسیار با عظمت جمعه است.
نماز جمعه زیباترین گردهمایی هفتگی مسلمانان و عالی ترین عبادت سیاسی هر هفته خداپرستان است.

نمازجمعه با خطبهٔ اول آغاز می‌شود و همهٔ نمازگزاران باید دو خطبه را در حالت آرامش گوش دهند. خواندن دو خطبه، توسط خطیب جمعه، قبل از نماز، واجب است. پس از خطبه‌ها نماز شروع می‌شود.
از آنجایی که نماز جمعه به جای نماز ظهر خوانده می‌شود، دو خطبهٔ نماز به جای دو رکعت اول نماز ظهر و نماز دو رکعتی جمعه، به جای دو رکعت دیگر نماز ظهر در نظر گرفته می‌شود. در بیش‌تر موارد خطیب و امام جمعه یک نفر هستند.

اگر کسی به خطبه اول یا هر دو خطبه نرسد، بازهم، شرکت در نماز جمعه فضیلت دارد و جایگزین نماز ظهر می‌شود.

در آیات ۹ و ۱۰ سورهٔ جمعه در قرآن چنین آمده است:

« یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا نُودِی لِلصَّلَاةِ مِن یَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَیْعَ ذَلِكُمْ خَیْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ، فَإِذَا قُضِیَتِ الصَّلَاةُ فَانتَشِرُوا فِی الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِن فَضْلِ اللَّهِ وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِیرًا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ؛
ای کسانی که ایمان آورده‌اید چون برای نماز جمعه ندا درداده شد به سوی ذکر خدا بشتابید و داد و ستد را واگذارید اگر بدانید این برای شما بهتر است و چون نماز گزارده شد در [روی] زمین پراکنده گردید و فضل خدا را جویا شوید و خدا را بسیار یاد کنید باشد که شما رستگار گردید »(سوره جمعه آیات 9 و 10 ).....


نمازجمعه در زمان غیبت امام علیه السلام از نظر بسیاری از فقها از جمله امام خمینی (ره) واجب تخییری است، یعنی انسان مخیّر است که میان نماز ظهر یا نمازجمعه یکی را انتخاب کند.

 
نماز جمعه از اهمیّت زیادی برخوردار است؛ امام صادق علیه السلام در این زمینه می ‏فرماید:

 «ما مِنْ قَدَمٍ سَعَتْ‏الَی الْجُمُعَةِ الَّا حَرَّمَ اللَّهُ جَسَدَها عَلَی النَّارِ» [۱] هیچ کس نیست که به سوی نماز جمعه گام بردارد مگر آن که خداوند سبحان آتش جهنم را بر او حرام گرداند.
 
امام خمینی- قدس سرّه- در اهمیّت آن می ‏فرماید:

اسلام دین سیاست است، دینی که در احکام آن سیاست به وضوح دیده می‏شود... هر هفته یک اجتماع بزرگ تشکیل می‏شود تا نماز جمعه که مشتمل بر دو خطبه است و در آن باید مسائل روز و احتیاجات کشور از هر جهت طرح شود، برپا گردد؛ اسلام مردم را برای مقاصد بزرگ به این اجتماعات دعوت کرده است. [۲] 

اگر قرار باشد نماز در فضای آزادِ غیرمفروش برگزار شود، معمولاً باید علاوه بر مهر، زیرانداز و کیسه‌ای برای کفش‌ها نیز به همراه داشت. البته در خارج از ایران نمازگزاران نماز جمعه و جماعت تمامی کیف و کفش خود را به درون صفوف نماز نمی‌آورند و معمولاً در خارج از مسجد و یا در انتهای مسجد قرار می‌دهند. معمولاً خانم‌ها باید چادر به همراه داشته باشند.

پبامبر اسلام، نماز جمعه را «حج مساکین» دانسته و آنرا «موجب آمرزش گناهان» شمرده است. آمده است که موسی کاظم از روز پنجشنبه خود را آمادهٔ نماز جمعه می‌کرده است.
 
از علی بن ابیطالب نقل شده است که «چنانچه غذا و دوایی سبب ضعف در شما می‌شود از خوردن آن قبل از نماز جمعه خودداری کنید تا مبادا از شرکت در نماز جمعه محروم شوید.» و «کسانی زودتر به بهشت می‌روند که زودتر در نماز جمعه حاضر شوند.»

جعفر صادق می‌فرماید: «یاران پیامبر، از روز پنجشنبه برای جمعه آماده می‌شدند چرا که جمعه (به خاطر کارهایی که دارد) وقت تنگ است.»

برخی از احکام نماز جمعه

این نماز باید حتماً به صورت جماعت خوانده شود و به تنهایی نمی‌توان آن را خواند.[3]

حداقل تعداد افراد، برای برپایی نماز جمعه، پنج نفر می‌باشد، یعنی یک نفر امام، و چهار مأموم.[4]

تمام شرایطی که در نماز جماعت باید رعایت شود، در نماز جمعه هم معتبر است.[5]

در نماز جمعهٔ اهل تشیع، نمی‌توان نماز جمعهٔ دوم را در محدودهٔ نماز جمعه‌ای که خوانده می‌شود، بجا آورد. دلیل آن این است که نماز جمعه باشکوه برگزار شود و اگر قرار باشد در یک شهر یا در یک محله چندین نماز جمعه برگزار شود تفرقه و پراکندگی صورت گرفته و زمینهٔ وحدت و عظمت مسلمین از بین می‌رود.[6]

بین دو نماز جمعه، حداقل باید یک فرسخ فاصله باشد در غیر این صورت نماز جمعه ای که دیرتر شروع شده باطل است.[7]
 
اهل تسنن نماز جمعه را واجب می دانند ولی بیشتر مراجع شیعه آن را در زمان غیبت امام، مستحب می دانند.

سید محمد جواد غروی نماز جمعه را واجب عینی می‌داند یعنی به جای نماز ظهر روز جمعه حتماً باید نماز جمعه اقامه شود. و این حکم صریح خداوند است در سوره جمعه و نیز سنت قطعیه. نماز عیدین (فطر و قربان) را هم جزو نمازهای واجب می‌شمرد[8].
 
در نماز جمعه مستحب است در رکعت اول پس از سورهٔ حمد، سورهٔ «جمعه» و در رکعت دوم پس از سورهٔ حمد، سورهٔ «منافقون» خوانده شود.[9]



پی نوشت ها:
1) وسائل الشیعة ج۷، ص۲۹۷.2)
2) صحیفه نور ج۸، ص۲۶۴.
3) آموزش نماز، مرکز اسلامی انگلیس، برداشت شده در ۲۴ تیر ۱۳۸۸.
 4) «شرایط نماز جمعه» ‎(فارسی)‎. پایگاه اطلاع رسانی آیت‌الله صافی گلپایگانی. بازبینی‌شده در ۲۴ تیر ۱۳۸۸.
 5) «شرایط نماز جمعه» ‎(فارسی)‎. پایگاه اطلاع رسانی آیت‌الله صافی گلپایگانی. بازبینی‌شده در ۲۴ تیر ۱۳۸۸.
 6) «محدوده نماز جمعه» ‎(فارسی)‎. پایگاه حوزه. بازبینی‌شده در ۲۴ تیر ۱۳۸۸.
 7) «شرایط نماز جمعه» ‎(فارسی)‎. پایگاه اطلاع رسانی آیت‌الله صافی گلپایگانی. بازبینی‌شده در ۲۴ تیر ۱۳۸۸.
 8) نماز جمعه یا قیام توحیدی هفته، دفتر نشر جمعه، ۱۳۵۷
 9) «چگونگی نماز جمعه» ‎(فارسی)‎. پایگاه صافی گلپایگانی. بازبینی‌شده در ۲۴ تیر ۱۳۸۸.

پایگاه مذهبی نماز


سامان سوهانیان




نوع مطلب : نماز های مستحب، نماز های واجب، 
برچسب ها : نماز جمعه، فضیلت های نماز جمعه، نماز جمعه و ارزش و ثواب آن، نماز های واجب و اخکام آن، پایگاه مذهبی نماز،